Καὶ πρῶτα — πρῶτα αὐτὸ ποὺ εἶχε πρωταρχικὴ καὶ ἄμεση ἀνάγκη ὁ ὀργανισμός μας τὸ πῆρε ἀπὸ τὴν πόλη μας. Μπορεῖ βέβαια αὐτὸ νὰ εἶναι μονάχα μύθος, ὅμως ἀξίζει καὶ τώρα νὰ τὸν πῶ: Ἡ Δήμητρα,
λέει, μἐς στὶς περιπλανήσεις της ὄταν τῆς ἔκλεψαν τὴν Κόρη, ἔφτασε κάποτε στὴ χώρα μας. Συμπάθησε λοιπὸν τοὺς προγόνους μας γιὰ ὅσα καλὰ τῆς κάμανε — δὲν μπορεῖ ἄλλος νὰ τὰ μάθη αὐτὰ ἐξὸν ἀπὸ τοὺς μυημένους στὰ Ἐλευσίνια Μυστήρια16 — καὶ τοὺς χάρισε δῶρα διπλά,δῶρα ποὺ ἔχουν πολὺ μεγάλη ἀξία: Τοὺς καρποὺς τῆς γῆς ἀπὸ τὴ μιὰ μεριά, τοὺ μᾶς βοήθησαν νὰ μὴ ζοῦμε σὰν τὰ θεριά, καὶ τὰ Μυστήρια τῆς Ἐλευσίνας ἀπ’ τὴν ἄλλη, ποὺ δίνουν ἐλπίδες γλυκὲς στοὺς μυημένους γιὰ τὸ τέλος τῆς ζωῆς μας, γιὰ τὴν αἰωνιότητα..

Ἡ πόλη μας ὄμως, ποὺ εὐτύχησε νὰ ἔχη τὴν ἀγάπη τῶν θεῶν, εἶχε καὶ ἄμετρη ἀγάπη γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Τόσα ἀγαθά ποὺ ἀπόχτησε δὲν τὰ ἔκρυψε ζηλότυπα ἀπὸ τοὺς ἄλλους· ἀπὸ ὅσα πῆρε σὲ ὅλους ἔδωσε. Καὶ
νά, τὰ Ἐλευσίνια Μυστήρια καὶ τώρα ἀκόμα κάθε χρόνο τὰ τελοῦμε· τὴ χρήση πάλι, τὴν καλλὶέργεια καὶ τὴν ὠφέλεια ἀπὸ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς σὲ ὅλους χωρὶς ἐξαίρεση τὴ δίδαξε. Γιὰ ὅλα αὐτὰ κανεὶς δὲ θὰ
μποροῦσε νὰ ἀμφιβάλη, ἂν μάλιστα προσθέσω λίγα ἀκόμα.

Πρώτα — πρώτα τὸ ἐπιχείρημα πὼς ἡ παράδοση αὐτὴ εἶναι πολὺ παλιά, ποὺ θὰ μποροῦσε ἴσως νὰ μᾶς κάνη νὰ μὴν τὴ λογαριάσωμε, αὐτὸ τὸ ἴδιο ἐπιχείρημα δικαιολογημένα θὰ μποροῦσε καὶ νὰ ἀποδείξη τὸ γεγονὸς ὅτι ἔγιναν στὴν πραγματικότητα ὅσα λέγονται. Ἀφοῦ πολλοὶ ἔχουν μιλήσει γιὰ τὴν παράδοση αὐτὴ καὶ ὅλοι τὴν ἔχουν ἀκουστά, ἐπιβάλλεται νὰ θεωροῦμε τὰ λεγόμενα ἀπόλυτα ἀξιόπιστα καὶ ὄχι λόγια καινούρια ἀδοκίμαστα ἀπὸ τὸ χρόνο. Ἔπειτα δὲν εἶναι τὸ μοναδικό μας ἐπιχείρημα ὅτι ὁ μύθος καὶ ἡ παράδοση φτάνουν στὶς μέρες μας ἀπὸ τὰ πολὺ παλιά· ἔχομε δυνατότητα νὰ χρησιμοποιήσωμε καὶ ἄλλες ἀποδείξεις, πιὸ ἰσχυρὲς ἀκόμα ἀπὸ αὐτό.

Οἱ περισσότερες δηλ. ἀπὸ τὶς πόλεις τῆς Ἑλλάδας κάθε χρόνο στέλνουν στὴν πόλη τὴ δικιά μας,
γιὰ ἀνάμνηση κάποιας παλιᾶς εὐεργεσίας ποὺ εἶχαν δεχτῆ στὰ παλιὰ χρόνια ἀπὸ ἐκείνη, τὶς ἀπαρχὲς ἀπὸ τὴ συγκομιδή τους· ὅσες μάλιστα ἀθέτησαν τὸ χρέος τους αὐτό, πολλὲς φορὲς τὶς πρόσταξε ἡ Πυθία νὰ φέρουν τὸν καρπὸ καὶ νὰ ἐκπληρώσουν ἔτσι τὴν πατροπαράδοτη ὑποχρέωσή τους ἀπέναντι στὴν πόλη μας. Τί ἄλλο λοιπὸν θὰ ἄξιζε νὰ τοῦ ἔχουμε πιότερη ἐμπιστοσύνη, ἂν ὄχι ὅ,τι χρησμοδοτεῖ ὁ θεὸς καὶ συμφωνοῦν μ’ αὐτὸ καὶ πολλοὶ Ἕλληνες; Ἀκόμα περισσότερο ποὺ οἱ παλιές μας παραδόσεις συμβαδίζουν ἀπόλυτα μὲ τὰ σημερινά μας ἔργα καὶ ἐτοῦτα πάλι συμφωνοῦν μὲ ὅσα οἱ παλιοὶ μᾶς ἔχουν παραδώσει.

Ἀνεξάρτητα ὅμως ἀπὸ αὐτὰ, ἂν τα ἀφήσουμε ὅλα κατὰ μέρος καὶ ἐξετάσουμε τὶς πρῶτες στιγμές ποὺ ἐμφανίστηκε ὁ ἄνθρωπος στὴ γῆ θὰ δοῦμε πὼς οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι δὲ βρῆκαν ἕτοιμα τὰ μέσα τῆςζωῆς ποὺ ἔχουν τώρα, ἀλλὰ σιγὰ — σιγὰ τὰ ἀνακάλυψαν οἱ ἴδιοι. Ποιοί ὅμως ἀπὸ ὅλους πρέπει νὰ παραδεχτοῦμε ἤ ὅτι τὰ δέχτηκαν χάρισμα ἀπὸ τοὺς θεοὺς ἢ ὅτι τὰ ἀνακάλυψαν ψάχνοντας οἱ ἴδιοι; Ὄχι αὐτοὶ ποὺ ὅλοι παραδέχονται πὼς εἶναι οἱ ἀρχαιότεροι, οἱ πιὸ προικισμένοι γιὰ τὶς τέχνες καὶ οἱ πιὸ εὐσεβεῖς πρὸς τοὺς θεούς; Περιττὸ τώρα νὰ ἀναπτύξω πόση τιμὴ ἀξίζει σ’ αὐτοὺς ποὺ ἔγιναν οἱ δημιουργοὶ τόσο μεγάλων ἀγαθῶν. Εἶναι βέβαιο ὅτι κανεὶς δὲ θὰ μποροῦσε νὰ βρῆ δῶρο τόσο σημαντικό, ἀντάξιο στὰ κατορθώματά τους.

ΙΣΟΚΡΑΤΟΥΣ ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ

Advertisements